آيه‌هاى اثبات‌كننده حشر حيوانات

• وَ مَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الارْضِ وَ لا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلاّ أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ، مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْءٍ، ثُمَّ إِلَي رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ¹؛

• وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ².

 

نظرات مختلف درباره حشر حيوانات

• علاّمه طباطبايي (ره): ايشان پس از ذكر دو آية بيان‌شده، مى‌فرمايد: ملاك حشر كارهاى انسان مى‌باشد كه با عدل و ظلم، و تقوا و فجور منطبق گرديده است و دو وصف احسان و ظلم در كارهاى حيوانات نيز موجود است و اين مطلب را آيه «وَ لَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِمَا كَسَبُوا مَا تَرَكَ عَلَي ظَهْرِهَا مِنْ دَابَّةٍ وَ لَكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلَي أَجَلٍ مُسَمًّي فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِعِبَادِهِ بَصِيرًا³» نيز تأييد مى‌كند كه آيه، انسان و حيوانات را «دابّة» مى‌نامد؛

• بعضى: مراد از «دابّة» در آيه مذكور تنها انسان است و شامل‌شدن انتقامِ روز قيامت به تمام حيوانات، موجب مساوى‌شدن آن‌ها با انسان نمى‌شود؛ زيرا حيوانات در نفسانيّت و روحيّاتشان با انسان متفاوتند و اين مطلب از ضروريّات است و از آثار حيوانات و انسان مشهود است؛⁴

• فاضل مقداد (ره): حشر حيوانات به دو صورت است:

1. هر حيوانى كه حقّى براى انصاف يا انتصاف داشته باشد، حشرش لازم است؛

2. حيوانى كه حقّى براى انصاف يا انتصاف نداشته باشد، حشرش جايز است، نه لازم.⁵

• علاّمه مجلسى (ره): ايشان نيز احاديثى را درباره حشر حيوانات و وجود حيوانات زمينى در بهشت نقل كرده است.⁶

كلّ این مباحث خلاصه كتاب «بدایة المعارف الالاهیه نوشته آیة الله خرازی» است.