دليل‌هاى عقلى اثبات‌كننده معاد

وعده خداوند

مقدّمه نخست اين دليل شرعى و مقدّمه دوم آن عقلى مى‌باشد و عبارت است از:

مقدّمه 1: آيات فراوانى دلالت بر وعده به ثواب و عقاب اخروى¹، و بهشت و جهنّم مى‌كنند²؛

مقدّمه 2: خداوند تعالى خلف وعده نمى‌كند؛

نـتـيجـه: ثواب و عقاب اخروى، و بهشت و جهنّم حتمى هستند.³ 

 

علّت عدم وقوع خلف وعده از خداوند تعالى

• خلف وعده از يكى از دو مورد زير سرچشمه مى‌گيرد كه هيچ يک از آن‌ها در خدا راه ندارند:

1.  نقص؛

2. اضطرار و ضرورت.⁴

• دلالت آيه «وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِ وَ لَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَ إِنَّ يَوْمًا عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ[5]».

 

علاقه انسان به جاودانگى

مقدّمه 1: انسان به صورت فطرى دوست مى‌دارد كه جاودانه بماند؛

مقدّمه 2: هر چيزى كه فطرى باشد، مطابق با واقع امر است؛ زيرا فطرت اثر خداى حكيم است و فعل او بيهوده نيست كه در غير اين صورت، حكمت خدا زير سؤال مى‌رود؛

نـتـيجـه: جاودانه‌بودن (البتّه در غير اين جهان) مطابق با واقع امر است؛ يعنى معاد وجود دارد.⁶ 

نکته1:   شايد همين علاقه موجب شده است كه مردم از مرگ نفرت داشته باشند؛ زيرا گمان مى‌كنند كه مرگ نابودى است و با اين محبوب فطرى آن‌ها منافات دارد. شاهد فطرى‌بودن اين علاقه آن است كه با اين كه انسان به مرگ دنيوى آگاه است، امّا علاقة او به جاودانگي زايل نمى‌شود.

نکته2:    رحمت خداى تعالى ايجاب مى‌كند كه هر چيزى به آن چه كه استحقاق دارد و هر محتاجى به آن چيزى كه نياز دارد و هر محبّى به آنچه كه دوست دارد برسد.⁷

كلّ این مباحث خلاصه كتاب «بدایة المعارف الالاهیه نوشته آیة الله خرازی» است.