● چه کسی می‌تواند چنین نظمی ایجاد کند؟

● هر لحظه به خدا نیازمندیم

 چه کسی می‌تواند چنین نظمی را در جهان ایجاد کند؟

تهیّه‌کننده: حبیب داستانی، طلبه سطح 2 حوزه علمیّه، مدیرعامل شركت رسانه‌گستر بنیسی

مقدّمه 1

هر يک از ساخته‌های بشر دارای نظم ويژه‌ای می‌باشند، به طوری كه اين نظم محسوس است. برای درک بيش‌تر مطلب به دو نمونه زير توجّه كنيد:

الف) مغز الكترونيک

يكی از فن‌آوری جديد و شگفت‌انگيز بشر، «مغز الكترونيک» است كه بر اساس برنامه‌ريزی‌های بسيار دقيق و پيچيده عمل می‌كند و در نتيجه بر اساس برنامه‌های درون خود، كارهای مختلفی را می‌تواند انجام دهد.

به عنوان مثال، يكی از كاربردهای اين فن‌آوری، به‌كارگيری آن در علوم پزشكی است كه می‌تواند در چند دقيقه، سابقه‌های بيماری را كه در آن بايگانی شده است به طور دقيق در اختيار پزشک قرار داده، جزئيّات هر حالت را ـ كه در يک يا چند سال گذشته گزارش داده شده ـ بررسی كرده، راه درمان و معالجه بيمار را پيشنهاد نموده، داروی موردنظر را در زمان لازم به داروخانه بيمارستان سفارش داده، و پرستار را هم خبر كند تا دارو را به بيمار بدهد. همچنين برخی از كارخانه‌های مهم برای كنترل و تنظيم دستگاه‌های خود از اين فن‌آوری استفاده می‌كنند.¹

حال آيا ممكن است تصادف و اتّفاق اين دستگاه را به وجود آورده باشد يا نظم حيرت‌انگيز آن بيان‌گر هوش و استعداد سازنده آن است؟ مسلّماً هر كسی كه در برابر چنين دستگاهی قرار گيرد، متوجّه عظمت فكر و هوش سازنده آن خواهد شد.²

ب) آشپزخانه الكترونيک

«اوربيس³» نام دستگاهی است كه می‌تواند غذايی عالی برای بيش از هزار نفر در مدّت يک ساعت تهيّه كند. اين دستگاه در بعضی از رستوران‌های ميان‌راه در برخی از كشورها استفاده می‌شود و كار آن برابر كار 20 آشپز ماهر است.

هنگامی كه اتومبيلتان را كنار رستوران پارک می‌كند، پايانه‌ای در كنار شما قرار دارد كه با فشردن دكمه وسط آن می‌شنويد: «چه چيزی ميل داريد؟». شما دستور چند غذای مختلف را می‌دهيد و تقريباً 8 دقيقه و 11 ثانيه بعد غذايتان توسّط گارسون ويژه آورده می‌شود.

طرز كار اين آشپزخانه به اين صورت است كه هنگامی كه مشتری دكمه را فشار می‌دهد، لامپ دستگاه روشن می‌شود و همين كه مشتری دستور غذاهای مختلف را می‌دهد، شخصی كه در مقابل دستگاه نشسته است، دكمه‌های مربوط به هر غذا را فشار می‌دهد. آن‌ گاه ماشين شروع به كار می‌كند و غذا را آماده می‌كند و برای داشتن چنين سرعتی، كارهای هم‌عرض را با هم انجام می‌دهد و به صورت بسته‌بندی‌شده تحويل می‌دهد.⁴

آيا اين دستگاه، سازنده و نظم‌‌دهنده‌ای نداشته و در اثر تصادف و اتّفاق به وجود آمده است يا محصول فكرها و زحمت‌های دانشمندان است كه با محاسباتی دقيق آن را اختراع كرده‌اند؟⁵

مقدّمه 2

همين نظم‌های دقيق و پيچيده را می‌توان در جهان نيز مشاهده كرد. در جهان، از كوچک‌ترين ذرّه تا بزرگ‌ترين سيّاره آسمانی بيان‌گر نظم كامل و حساب دقيقی هستند كه دانشمندان را به شگفتی واداشته است، به طوری كه «سسيل بويس هامانر⁶»، استاد زيست‌شناسی دانشكده آسبوری می‌نويسد: «هنگامی كه يک قطره آب را زير ميكروسكوپ می‌بينم و نيز وقتی كه دورترين ستاره را با تلسكوپ تماشا می‌كنم، سخت مرا به حيرت می‌افكند.»

نظم در طبيعت چنان است كه می‌توان بر اساس آن، حكم هر پديده را پيش از پيدايش آن با قانون‌های ثابت در طبيعت بيان كرد و به همين دليل است كه دانشمندان برای كشف قانون‌های طبيعی شبانه‌روز تلاش می‌كنند، و گرنه هر گونه تلاشی در اين زمينه بی‌ثمر می‌بود.⁷

برای مثال، به دو نمونه از نظم‌های شگفت‌انگيز موجود در جهان توجّه كنيد:

الف) زمين و جوّ

زمينی كه روی آن زندگی می‌كنيم، از جهت اندازه، ميزان فاصله با خورشيد، سرعت حركت مداری خود و ... چنان منظّم است كه توانسته است مركز زندگی باشد؛ چرا كه اگر اندک تغييری در شرايط موجود آن حاصل شود، زيان‌های جبران‌ناپذيری پديدار خواهد گشت.

جوّ كه بيش‌تر اجزای تشكيل‌دهنده آن، گازهای زندگی‌بخش هستند، به مقداری ضخامت و غلظت دارد كه بتواند مانند سپر و زره زمين را از هجوم مرگبار بيست ميليون سنگ آسمانی در روز كه با سرعتی در حدود 50 كيلومتر در ثانيه به سوی زمين می‌آيند، در امان نگهدارد.

دو وظيفه تنظيم درجه حرارت سطح زمين در حدّی كه شايسته زندگی باشد و انتقال بخار آب از اقيانوس‌ها به سطح خشک زمين نيز به عهده جوّ است، به طوری كه اگر نمی‌بود، همه خشكی‌های مسكونی زمين چون كويرهای خشک غيرقابل‌زندگی می‌شدند.⁸

ب) بدن انسان

چرا راه دور برويم؟ نزديک‌تر از هر چيز، وجود خود ماست. اسرار خلقت انسان بی‌شمار است، به طوری كه دانشمندان پس از  سال‌ها بررسی و مطالعه هنوز نتوانسته‌اند به همه شگفتی‌های آن دست يابند.

دكتر «الكسيس كارل» پس از سال‌ها مطالعهی كتابی به نام «انسان، موجود ناشناخته⁹» می‌نويسد و در آن اعتراف می‌كند: «هنوز زيست‌شناسی و دانش‌های ديگر نتوانسته‌اند به حقيقت دستگاه بدن پی ببرند و بسياری از مسأله‌ها ناگشوده مانده است.»

نمونه اين شگفتی‌ها را می‌توان در سلول‌های بدن مشاهده كرد. بدن انسان از سلول تشكيل يافته كه هر يک از آن‌ها، به تنهايی موجودی زنده است. زندگی می‌كند و تغذيه، هضم، جذب، دفع، و توليدمثل دارد. در ساختمان آن‌ها، بيش‌تر فلزّاتی همچون آهن، مس، و كلسيم و شبه‌فلزّات همچون اكسيژن، هيدروژن، ازت، و گوگرد مصرف شده است. تعداد سلول‌های بدن يک انسان معمولی، برابر با 10¹⁶, يعنی معادل ده‌ ميليون ميليارد می‌باشد.

از طرفی، تمامی اين سلول‌های زنده با هم همكاری كامل دارند و همگی يك هدف را دنبال می‌كنند. بسيار زودرنج و كم‌طاقتند و مرتّب بايد مواد غذايی در اختيارشان قرار گيرد. اين وظيفه را خون با كمک قلب به خوبی انجام می‌دهد. ساختمان قلب به اندازه‌ای مجهّز و كامل است كه می‌تواند خون را به وسيله رگ‌ها و موی‌رگ‌ها به تمام بدن برساند.

از طرفی، خون مواد سمّی را كه در سلول‌ها جمع شده است، با خود برمی‌دارد و با رنگی تيره به قلب برمی‌گرداند. قلب آن را به دستگاه تصفيه خون، يعنی شُش‌ها تحويل می‌دهد تا دوباره با رنگ باز و نشاط بيش‌تر به تمام بدن بازگردند. در ضمن، عبور از كليه‌ها، قسمت ديگری از مواد سمّی آن را برطرف می‌كند تا هيچ‌گونه اختلافی در كار عمومی بدن پيش نيايد.¹⁰

نتيجه‌گيری

بی‌شک نظم و ترتيب نتيجه فكر ناظم و مخترع آن‌هاست؛ يعنی اگر مخترعی در كار نبود و از روی محاسبه و اندازه‌گيری بسيار دقيق آن‌ها را نمی‌ساخت، هيچ‌گاه اين ساخته‌ها و دستگاه‌ها به وجود نمی‌آمدند.

و از همين جاست كه يك برهان عمومی و اصل مسلّم خودنمايی می‌كند كه نظم و ترتيب بايد از مبدأی دانا و توانا سرچشمه بگيرد و تصادف و اتّفاق نمی‌تواند منشأ آن باشد؛ زيرا هر چيزی اثر مخصوصی دارد؛ همان‌طور كه از آب سرد توقّع سوزاندن بي‌جاست، از اتّفاق و تصادف هم انتظار نظم و حساب داشتن اشتباه است.

پس نظم و ترتيب شگرفی كه در جهان و بدن خود و ديگران مشاهده می‌كنيم و همچنين دركی كه آن را احساس می‌نماييم، دليلی كافی و شاهدی زنده بر اين است كه جهان آفرينش سازنده و نظم‌دهنده‌ای دانا و توانا دارد، به طوری كه هر چه بيش‌تر در اسرار نظام خلقت دقّت كنيم، بيش‌تر به عظمت آفريدگار آن پی خواهيم برد و كسی كه درک و شعور ندارد نيز نمی‌تواند به ساخته خود چنين ويژگی بدهد.

قرآن كريم در آيه‌های بسياری به اين اصل مسلّم و حقيقت روشن اشاره می‌كند؛ مانند اين كه می‌فرمايد:

«خدا كسی است كه آسمان‌ها را بدون ستونی كه ببينيد برافراشت ... و آفتاب و ماه را مقهور اراده خويش قرار داد كه هر يک تا مدّتی معيّن در حركتند. خدا امر جهان را تدبير و تنظيم مي‌كند و نشانه‌های خود را توضيح و تفصيل می‌دهد تا به ديدار پروردگارتان (يعنی روز قيامت) يقين پيدا كنيد.¹¹»¹²

محمّد بن عبدالله خراسانی، خادم امام رضا ـ علیه السّلام ـ می‌گويد:

«يكی از منكِران خدا از امام رضا ـ علیه السّلام ـ پرسيد: "دليل اثبات وجود خدا چيست؟" حضرت ـ علیه السّلام ـ فرمودند: "هنگامی كه من درباره بدن خود فكر می‌كنم، می‌بينم نمی‌توانم به طول و عرض آن چيزی بيافزايم يا از آن كم كنم. همچنين نمی‌توانم در خوشی و ناخوشی به ميل خود باشم (بلكه گاهی هر چه سعی می‌كنم كه از يک بيماری به عنوان نمونه بهبودی حاصل كنم، ممكن نمی‌شود.) به همين دليل و نيز از ديدن نظام خورشيد و ستارگان و زمين و آسمان و نظام كلّی جهان مي‌فهمم كه بدن من و اين جهان خلقت، آفريدگار و پروردگاری (دانا و توانا) دارد."»¹³