|
دين چيست؟
تهیّهکننده:
حبیب داستانی،
طلبه سطح 2 حوزه علمیّه، مدیرعامل شركت رسانهگستر بنیسی
دين
واژهاى عربى است كه در لغت به معناى اطاعت، جزاء و ... آمده است و
اصطلاحاً
به معناى اعتقاد به آفرينندهاى براى جهان و انسان، و دستورات
عملى متناسب با اين عقايد میباشد.
با توجه به معناى اصطلاحى دين، كسانى كه مطلقاً معتقد به آفرينندهاى
نيستند و پيدايش پديدههاى جهان را تصادفى يا صرفاً معلول فعل و
انفعالات مادى و طبيعى مىدانند، «بىدين» ناميده مىشوند و كسانى كه
معتقد به آفرينندهاى براى جهان هستند، هر چند عقايد و مراسم دينىِ
ايشان توأم با انحرافات و خرافات باشد «با دين» شمرده مىشوند.
انواع دين
بر اساس افراد با دين
و بى دين
۞
حق:
آيينى است كه داراى عقايد درست و مطابق با واقع بوده و رفتارهايى را
مورد توصيه و تأكيد قرار دهد كه از ضمانت كافى برای صحت و اعتبار
برخوردار باشند؛
۞
باطل.
بخشهاى دين
·
گاهی از اصول دين با نام فروع دين نيز ياد میشود.
·
واژههای جهانبينی و ايدئولوژی به معنایِ كمابيش مشابهی به كار
میروند.
جهانبينی
يك سلسله اعتقادات و بينشهای كلی هماهنگ درباره هستی (يعنی: جهان و
انسان).
ايدئولوژی
يك سلسله آراء كلی هماهنگ درباره رفتارهای انسان.
·
با توجه به تعريفهای فوق، میتوان اصول دين را جهانبينی و فروع آن را
ايدئولوژی به حساب آورد؛ با اين تفاوت كه اصطلاح جهانبينی شامل
اعتقادات جزيی و ايدئولوژی شامل احكام جزيي نمیشود.
·
گاهی واژه ايدئولوژی به معنای عامی به كار میرود كه شامل جهانبينی هم
میشود.
انواع جهانبينی بر اساس پذيرفتن يا انكار ماورای طبيعت
·
دايره كاربرد واژه جهانبينی وسيعتر از عقايد دينی است؛ زيرا شامل
عقايد الحادی و مادهگرايانه نيز میشود؛ چنانكه واژه ايدئولوژی نيز
اختصاص به مجموعه احكام دينی ندارد.
كيفيت پيدايش اديان مختلف بر اساس مدارك اسلامی
تاريخ پيدايش دين همزمان با پيدايش انسان است و اولين فرد انسان (حضرت
آدم (ع)) پيامبر خدا و منادی توحيد و يكتاپرستی بوده و اديان شركآميز
همگی در اثر تحريفات و اِعمال سليقهها و اغراض فردی و گروهی پديد آمده
است.1
·
اديان توحيدی، همان اديان آسمانی و حقيقی هستند.
اصول مشترك اديان توحيدی
۞
اعتقاد به خدای يگانه = توحيد = هستیشناسی؛
۞
اعتقاد به زندگی اَبدی برای هر فردی از انسان درعالم آخرت و دريافت
پاداش و كيفر اعمالی كه در اين جهان انجام داده است = معاد =
انسانشناسی؛
۞
اعتقاد به بعثت پيامبران از طرف خدا برای هدايت بشر به سوی كمال
نهايی و سعادت دنيا و آخرت = نبوت = راهشناسی.
·
اصول مشترك اديان الهی در واقع پاسخهايی است به اساسیترين سؤالاتی كه
برای هر انسان آگاهی مطرح میشود كه عبارتند از: مبدأ هستی كيست؟ پايان
زندگی چيست؟ از چه راهی میتوان بهترين برنامه زيستن را شناخت؟
·
متن برنامهای كه از راه تضمينشده وحی شناخته میشود همان ايدئولوژی
دينی است كه برخاسته از جهانبينی الهی میباشد.
·
عقايد اصلی لوازم، ملزومات، توابع و تفاصيلی دارد كه مجموعا نظام
عقيدتی دين را تشكيل میدهد و اختلاف در اينگونه عقايد موجب پيدايش
اديان، فرقهها و نحلههای مذهبی مختلف شده است؛ چنانكه اختلاف بين
اديان يهودی، مسيحی و اسلام در نبوت بعضی از پيامبران الهی و تعيين
كتاب آسمانی معتبر عامل اصلی است و بعضا اختلافات ديگری را به دنبال
داشته كه با اعتقادات اصلی سازگار نيست؛ مانند اعتقاد به تثليث مسيحی
كه با توحيد موافق نیست؛ هر چند مسيحيان در صدد توجيه آن برآمدهاند،
يا اختلاف در كيفيت تعيين جانشين پيامبر كه بايد از طرف خدا يا مردم
تعيين شود، عامل اصلی اختلاف بين شيعه و سني در اسلام شده است.
·
عقايد ديگری را كه از تحليل عقايد اصلی به دست میآيد يا از توابع
آنها میباشد، طبق اصطلاح خاصی میتواند جزء عقايد اصلی شمرد؛ چنانكه
بعضی از دانشمندان شيعه «عدل» را - كه يكی از عقايد فرعیِ توحيد است - اصل
مستقلی شمردهاند و «امامت» را كه از توابع نبوت است اصل ديگری محسوب
كردهاند.
معناهی واژه«اصول دين»
·
میتوان اصول غير سه اصل مشترك را «اصول دين خاص» يا «اصول دين و مذهب»
يا «اصول عقايد يك مذهب» به حساب آورد.2
پینوشتها:
|
